Afaki ve Enfüsi Ne Demek? Hem Komik Hem Derin Bir Kavramın Arkasında Ne Var?
Herkesin bildiği ama bazen anlamını tam olarak kavrayamadığı bir kavram var: Afaki ve enfüsi. Ya da şöyle diyeyim, bu iki kelimeyi duyan çoğu kişi ya kafasında “Hımm, evet, çok derin bir şey demek istemişler” diyor ya da “Aha, afaki mi, enfüsi mi? Ben de bilmiyorum ama bunu boşver!” diyerek konuya giriş yapıyor. Bir de bizim gibi İzmirli, sürekli espri yapmaya çalışan, ama bir yandan da her şeyi fazlasıyla düşünen biri varsa, bu terimleri daha da farklı bir açıdan ele almak mümkün. Hadi gelin, bu kavramları derinlemesine, ama tabii ki komik bir dille inceleyelim!
Afaki Ne Demek? Biraz Havada Kalıyor Gibi…
Afaki dediğimiz şey, aslında gökyüzüne bakıp bir şeyler söylemek gibi. Hani şu, “Yıldızlar çok güzel bu gece, sence de hayatın anlamı da bir yıldız gibi parlıyor mu?” gibi laf atan, ama kimseye tam olarak ne demek istediğini anlatamayan bir kişi imajı var aklımızda. Afaki, aslında soyut şeyleri anlatan bir kelime. Gerçekten somut olmayan, daha çok soyut ya da felsefi anlamlar taşıyan bir şey. Hani bazen arkadaşlar arasında konuşurken, biri bir şeyler anlatır ya, “Bence bu biraz afaki oldu” deriz. Aslında biz bu kelimeyi doğru anlamda kullanmış oluruz, çünkü tam anlamıyla “havada” kalmış bir cümledir bu!
Mesela bir gün bir kafede oturuyorum, bir arkadaşım bana diyor ki:
“Biliyor musun, dünya aslında bir döngüdür. Her şey geri döner, herkes bir gün geri döner.”
Ben de cevap veriyorum:
“Vay be, sen kesin afaki konuşuyorsun, daha yeni kahve söyledik, bir de bu döngü işlerini mi başlatacağız?”
Buradaki “döngü” meselesi de tam olarak afaki bir şey çünkü somut bir durumdan ziyade, tamamen zihnimizde canlanan bir düşünce. Yani, aslında ne olduğunu bile anlamıyoruz, ama derin bir anlam varmış gibi hissediyoruz!
Enfüsi Ne Demek? İçsel Bir Derinlik Arayışı
Şimdi gelelim enfüsi meselesine. Bu kelime, işin içine biraz daha “içsel dünyaya” giriyor. Enfüsi kelimesi, aslında içsel ya da bireysel bir şeylerin ifadesi. İnsanların ruhsal ya da içsel yönlerini anlatmak için kullanılan bir kavram. Şimdi, “Afaki” dedik, bir de enfüsi var ki, biraz daha derine iniyor. Yani, iç dünyamızda yaşadığımız bu düşünceleri, hisleri falan anlatırken kullanılan bir şey.
Mesela geçen gün yine arkadaşlarla oturuyoruz, biri der ki:
“Biliyor musunuz, bazen evde yalnızken, içimdeki boşluğu hissediyorum.”
Ben hemen:
“Bence enfüsi bir şeyler söylüyorsun, ama o boşluk biraz afaki galiba, net değil yani. Belki bir iki çikolata yeriz, ne dersiniz?”
İşte burada, enfüsi olan şey, gerçekten kişinin iç dünyasında bir şeylerin boşluk hissetmesi. Ama biz bunu anlamadan önce, arkadaşımıza afaki bir espri yapıyoruz. Çünkü ne kadar derin bir anlam taşıyor olsa da, bazen konuyu havaya sokmak, ortamı yumuşatmak da lazım!
Afaki ve Enfüsi: Sınır Tanımayan Bir İkili
İşte bu iki kelime aslında, tıpkı bizim günlük hayatımızdaki gibi, bazen karışabilir. Yani afaki ve enfüsi arasındaki farkı anlamak bazen o kadar zor olabilir ki, bir anda insan düşünmeye başlar: “Acaba ben de afaki mi konuşuyorum yoksa derin bir içsel yolculuğa mı çıkıyorum?!” Bu ikili de aslında tıpkı insan ruhunun farklı katmanları gibi. Afaki, neyi düşünüp söylemek istediğimizin soyut bir tarafı, enfüsi ise o düşüncenin içsel duygusal ve ruhsal bir yönü.
Düşünsene, bazen afaki bir şekilde dünyayı, evreni falan anlatıyorsun, ama bu anlatımda aslında tam olarak içsel dünyanda ne hissettiğini söyleyemiyorsun. Enfüsi, tam işte burada devreye giriyor! Yani bir düşüncenin derinliğine inmek için enfüsi kelimesiyle o içsel dünyamızdaki gerçekleri keşfetmeye çalışıyoruz.
Afaki ve Enfüsi: Kafa Karıştırıcı Ama İhtiyacımız Olan Kavramlar
Bu kelimeleri her duyduğumda kendimi bir felsefi tartışmanın ortasında hissediyorum. Bir yanda afaki bir şekilde “hayatın anlamını” tartışırken, diğer yanda enfüsi bir şekilde “evrenin içindeki ruhsal boşluk” üzerine düşünüyorum. Fakat, işin komik tarafı şu: Gerçekten ikisini de bazen gereksiz yere karmaşık hale getiriyoruz. Yani, afaki olup olmadığımızı bile bilmiyoruz ama derin laflar etmek istiyoruz. Oysa bazen bir parça kahkaha, bir arkadaş esprisi, o içsel boşluk hissini gideriyor.
Sonuç olarak, afaki ve enfüsi arasındaki farkı anlamak, tıpkı hayatta her şeyi fazlasıyla düşünmek gibi kafa karıştırıcı bir şey. Bir yanda çok derin bir anlam taşıyan kelimelerle düşünceler uçuşuyor, diğer yanda enfüsi bir içsel huzur arayışı… Fakat her ikisi de hayatın içinde, bizim kendi düşünce dünyamızın bir parçası.
Yani bazen afaki olmak gerekebilir, bazen de enfüsi… Ama hayatı biraz daha basit ve komik görmek de bazen insanın ruhunu rahatlatan bir çözüm olabilir!